Een uniek, romantisch, orgel in de Veenkoloniën.

Het orgel vierde op 29 april 2013 haar 100ste verjaardag, er is tevens een boek uitgegeven over het orgel.

Het orgel van de Grote Kerk in Wildervank is een zeer fraai laatromantisch orgel gebouwd door de beroemde orgelbouwer E.F. Walcker. We zijn er trots op dat we in Wildervank zo’n, voor het noorden van Nederland uniek, instrument hebben. In Wildervank kunt u beluisteren hoe de Duitse romantische muziek hoort te klinken, maar ook Franse en Engelse orgelmuziek in de romantische stijl zijn een lust voor het oor op dit orgel in de prachtige monumentale kerk (Rijksmonument sinds 2001).

De orgels en orgelmuziek in Noord Nederland staan door de rijke orgelcultuur erg in de belangstelling. De afgelopen decennia ging de meeste aandacht uit naar de instrumenten uit de Barok periode en het daarbij passende repertoire. Er ontstaat gelukkig een verandering: organisten en muziekliefhebbers ontdekken het orgelrepertoire uit de Romantiek. In eerste instantie was vooral de muziek uit Frankrijk in trek, maar nu gaat de aandacht ook uit naar het oeuvre uit Duitsland.

Het prachtige instrument dat hoog boven het liturgisch centrum uittorent en z’n klanken over de kerkgangers uitstrooit heeft een bewerkt front met Jugendstil stijlelementen, ontworpen door de bekende Architect Tjeerd Kuipers.

De subtiel zachte strijkers in het zwelwerk laten de oren spitsen om toch vooral niets te missen van zachte passages in de muziek. Het bulderende tutti met de daarin het goed passende tongwerk laten een grote indruk achter op de luisteraar. Er zijn uitgekiende registraties met speelhulpen mogelijk om tussen de hierboven genoemde mogelijkheden een rijke schakering van klanken ten gehore te brengen. Een feest voor zowel de orgelbespeler die ineens ervaart hoe de noten romantische muziek worden en ook voor de luisteraar die door de dynamiek van de romantiek als het ware meegezogen wordt in het muziekstuk.

Het orgel in de Grote Kerk is gebouwd door de Fa. E.F. Walcker uit Ludwigsburg, Duitsland.
Het instrument draagt opus nr. 1747 en werd gebouwd in het jaar 1913.

Het werd twee jaar eerder afgeleverd dan het bekende grotere instrument van dezelfde bouwer dat nu in Doesburg staat. In tegenstelling tot deze grote broer was het orgel in Wildervank niet met een elektro-pneumatische maar met een compleet pneumatische tractuur uitgerust. Het was een orgel met 2 klavieren en pedaal en het had, volgens de werklijst, 24 registers. Het pijporgel in Wildervank werd geschonken aan de kerk door de Groningse familie Bosch. Het orgel raakte in verval na het overlijden van Jan Bosch in 1948, net zoals veel andere, jongere, orgels die buiten het brandpunt van de belangstelling vielen. We hebben het aan de enthousiaste leden van de kerk in Wildervank te danken dat dit instrument weer geheel is opgeknapt.

In 2001 is door de firma S. de Wit het orgel volledig gerestaureerd.De dispositie is grotendeels weer teruggebracht naar voor de veranderingen die in de jaren 60 van de vorige eeuw waren aangebracht. Bij de toenmalige verandering is een poging gewaagd om het orgel aan te passen aan de klank van de toen heersende "Neobarok periode". Er werden strijkers opgeofferd en de mixtuur werd qua samenstelling gewijzigd en nog veel meer wijzigingen. Achteraf gezien was deze ingreep in de jaren 60 door een Duitse orgelbouwer natuurlijk minder geslaagd. Twee klank- en bouwstijlen in één orgel is ongewenst.

Registers die in de jaren 60 verloren waren gegaan, zoals b.v. de synthematophon, zijn gedeeltelijk gereconstrueerd en/of aangevuld. De tractuur was geheel pneumatisch. Deze is nu veranderd in het veel betrouwbaardere en snellere elektro-pneumatische systeem. De huidige dispositie is aangevuld met enkele goed bruikbare en ook verantwoorde wijzigingen zoals de Gedeckt 8' op het pedaal. Een nieuwe speeltafel is geplaatst op een veel betere plek voor de organist die nu goed contact heeft met zijn orgel en met de mensen in de kerk. De oude speeltafel bleef op z'n oude plek staan als een "historisch monument".

Het klankbeeld van het instrument is weer volledig teruggebracht binnen het originele concept van het orgel uit de Duitse romantiek.

In 2013 is het orgel uitgebreid met een Voix Céleste 8’ en een Oboe 8’, daarnaast is de Synthematophon op een hogere winddruk gezet en is er een sub- en superkoppel aan het zwelwerk toegevoegd.

De huidige dispositie vanaf 2013:

 PEDAL

HAUPTWERK

SCHWELLWERK

 1 Contrabass 16'

11 Bourdon 16'

26 Geigenprinzipal 8'

 2 Subbass 16'

12 Prinzipal 8'

27 Synthematophon 8'

 3 Gedecktbass 16' (11)

13 Doppelflöte 8'

28 Lieblich Gedeckt 8' 

 4 Oktavbass 8'  (12)

14 Dolce 8'  (29)

29 Viola 8'

 5 Gedeckt 8'   (2*)

15 Oktave 4'

30 Voix Céleste 8'

 6 Oktave 2' (17)

16 Flöte 4'  (31)

31 Flûte Harmonique 4'

 7 Posaunenbass 16' (20**)

17 Oktave 2'

32 Quinte 2 2/3'

 8 Kop. I + Ped.

18 Mixtur 3-4 f.

33 Gemshorn 2'

 9 Kop. I + Ped. super

19 Cornett 4 f. (34)

34 Cornett 4 f.

10 Kop. II + Ped.

20 Trompete 8'

35 Oboe 8'

 

21 Oboe 8' (35)

36 Kop. Man. II sub 

 

22 Kop. Man. I super 

37 Kop. Man. II super 

 

23 Kop. Man. II + I

38 Tremulant

 

24 Kop. Man. II + I sub

 

 

25 Kop. Man. II + I super

 

Van registers die als transmissie zijn gebruikt is het oorspronkelijke register tussen haakjes aangegeven.
*  De Subbass is uitgebreid tot f'' t.b.v. de Gedeckt 8'
^^ De Posaunenbass is van c t/m f' een transmissie van de Trompete 8'.
  .

Klavieren: 2 x 56 toetsen (C t/m g3), pijpwerk t.b.v. superkoppel uitgebouwd tot g4
Pedaal 30 toetsen (C t/m f’)

P, MF, F, T(utti) - Vaste combinaties
VC - Vrije combinatie
AP - Automatisch Pedaal (Subbass 16', Gedecktbass 16', Gedeckt 8', P+II)
TA - Tongwerk Af
GC - Generaal Crescendo
Zweltrede voor Manuaal II
Trede voor Generaal Crescendo in 10 stappen met LED indicatie

[Walcker] [Techniek] [Foto's] [Agenda] [Contact] [100jaar] [English] [Deutsch]